Fijn stof nieuws pagina

Nederland en buitenland: fijn stof en maatregelen

Den Haag
Het NOS journaal wist te vermelden dat zich in Den Haag de twee meest verontreinigde straten Nederland bevinden. Het gaat hierbij om de in elkaar overlopende Amsterdamse Veerkade en de Stille Veerkade. Volgens Milieudefensie is de luchtverontreiniging daar tweemaal zo hoog als volgens EU normering is toegestaan. De voornaamste oorzaak van de verontreiniging is het drukke vrachtverkeer in de straten.

Zoals reeds vernoemd, mag de hoeveelheid fijn stof in de lucht slechts 25 dagen per jaar boven de Europese norm van 50 μg per kubieke meter uitkomen. Op de Stille Veerkade en Amsterdamse Veerkade werd die norm vorig jaar gedurende 80 dagen overtreden. Milieudefensie is van plan samen met bewoners van de straten naar de rechter te stappen.

Duitsland
Ook in een aantal Duitse steden stappen milieu- en bewonersorganisaties naar de rechter omdat het maximaal toegestane aantal dagen met een hoog gehalte aan roetdeeltjes in de lucht er is overschreden. In Duitsland wordt momenteel gewerkt aan een wet er stimulering van filters op nieuwe en gebruikte diesels. In de stad Dusseldorf geldt een vrachtwagenverbod. Wanneer dit niet afdoende blijkt wordt een drukke straat afgesloten voor verkeer.

Engeland

In Londen is het fijn stof probleem al behoorlijk teruggedrongen door de maatregelen die in de afgelopen jaren zijn genomen. Het verkeer is afgenomen door 5 pond tol te heffen bij de stadsgrens. Schone voertuigen (op autogas; lpg) hoeven geen tol te betalen. Men is van plan de tol weer te gaan verhogen en bovendien bussen en vrachtwagens die niet schoon zijn uit de stad te weren. Taxi's worden zoveel mogelijk overgezet op lpg.

Oostenrijk

In Oostenrijk is het fijn stof probleem de afgelopen tijd toegenomen door een dieselvriendelijk fiscaal regime. Bijna driekwart van de nieuwe auto's rijdt nu op diesel. De Oostenrijkse stad Graz heeft de hoogste fijn stof concentratie in Europa. Sinds februari van dit jaar (2005) worden in die stad roetfilters voor dieselauto's en vrachtwagens gefinancierd. Men is nog aan het speculeren over tolheffing op autobanen. In Salzburg is de maximumsnelheid op de autobaan van 130 teruggebracht naar 100.

Bronnen: De Volkskrant en NOS

Kranten en nieuws berichten

Nederland verliest strijd om fijn-stof regels

De Europese Unie is van mening dat Nederland niet hard genoeg haar best doet om de normen te halen, en dus is de kans groot dat een aantal wegenbouwprojecten stil zullen worden gelegd. Staatssecretaris Van Geel had zich eerder nog tegen de normen verzet, omdat in Nederland op veel plaatsen de vervuiling zo hoog is dat deze bijna onmogelijk gehaald kunnen worden. Ook is hij van mening dat hij niet genoeg maatregelen mag uitvoeren om de normen te halen, zoals toetfilters op auto's.

Bron: RTL Nieuws, oktober 2006

Slagaders van muizen slibben dicht door fijn stof

Bij muizen die gedurende een half jaar lucht met fijn stof uit het verkeer inademen wordt vaak aderverkalking geconstateerd. Een studie in New York met muizen moest duidelijkheid bieden over de veroorzaking van hart- en vaatziekten door fijn stof bij mensen. Tot nu toe zijn mensen met hartklachten onderzocht, zijn celkweken gemaakt en zijn proefdieren gebruikt, maar de onderzoeksmethodieken blijven ter discussie staan. Over de studie uit New York wordt beweerd dat deze wel bruikbare resultaten opleverde. De uitkomsten toonden aan dat fijn stof een versterkt effect heeft op muizen die vet eten, omdat eerder artherosclerose optreedt. Bij muizen die geen vet dieet hadden was minder verschil op te merken tussen wel of geen blootstelling aan fijn stof. De reactie die lijdt tot het veroorzaken van aderverkalking door fijn stof is tot nog toe onbekend. In ieder geval is aangetoond dat een effect al binnen een half jaar kan optreden.

Bron: NRC Handelsblad, 2006

Nederland netto exporteur fijn stof

Berekeningen van het Milieu en Natuur Planbureau (MNP) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) hebben aangetoond dat de uitstoot van fijn stof vanuit Nederland naar het buitenland drie keer zo hoog is als wat er binnenkomt. Een rapport hierover werd op 8 augustus aangeboden aan staatssecretaris Van Geel. De berekeningen zijn gebaseerd op bekende feiten, maar toch reageerden milieu-organisaties geschokt. Van Geel is van mening dat het fijn stof probleem op Europees niveau moet worden aangepakt. Internationaal georiënteerd onderzoek zou de oplossingen voor het probleem aan moeten tonen.

Bron: NRC Handelsblad, 9/8/2005

Nieuwbouw weer mogelijk; Vuile lucht compenseren in omgeving

Staatssecretaris van Geel van Milieu heeft de toepassing van eisen voor de luchtkwaliteit zo aangepast dat de bouw door kan gaan. Hij wil door soepeler toepassing van de regels de stagnatie van bouwprojecten en verbreding van wegen weer opheffen. Het begrip saldering wordt hiervoor geïntroduceerd, wat wil zeggen dat de luchtkwaliteit in een ruimer gebied per saldo wordt verbeterd om voor een (tijdelijke) verslechtering van de luchtkwaliteit als gevolg van bouwprojecten te compenseren. De compensatie moet wel in de directe omgeving van het project plaatsvinden en moet worden geregeld door het bestuursorgaan dat verantwoordelijk is voor de bouw. Verder dient het om dezelfde verontreinigende stoffen te gaan. Bij wegen wordt de compensatie gerealiseerd door de maximumsnelheid op dat weggedeelte te verlagen. Op het moment zijn pilotproeven aan de gang die worden gecontroleerd door rijk, provincies en gemeenten. Inmiddels heeft de Tweede Kamer de actie steun verleend, onlangs de onderkenning van veel onzekerheid over deze nieuwe maatregel.

Bron: NRC Handelsblad, 21/7/2005

Van Geel: Saldobenadering luchtkwaliteit mogelijk

Infrastructurele- en woningbouwprojecten die leiden tot een verslechtering van de luchtkwaliteit, kunnen worden gecompenseerd met maatregelen die de luchtkwaliteit verbeteren. Dat is mogelijk volgens het nieuwe Besluit luchtkwaliteit 2005 (Blk 2005). Staatssecretaris Van Geel heeft dit in een brief aan de Tweede Kamer laten weten. Projecten als Utrecht Centraal, Mainport Rotterdam en Amsterdam A10 West kunnen zo in elk geval doorgaan. Men wil op die plaatsen de compensatie bereiken door de maximumsnelheid te verlagen.

Bron: NOS, 20/7/2005

Wolk Tempel 1 bedekt met fijn stof

Het oppervlak van de komeet Tempel 1, waarop maandag met succes en zoals verhoopt een onbemande sonde is ingeslagen, was bedekt met fijn stof. Dit verklaart de omvangrijke verspreiding van materiaal naar aanleiding van de botsing. De instrumenten van de moedersonde Deep Impact registreerden vanop afstand dat een "immense wolk van fijn poeder was vrijgekomen" toen de dochtersonde, een soort boor ter grootte van een wasmachine, aan 37.000 km per uur op de komeetkern insloeg.

"De grote verrassing was de ondoorzichtigheid van de wolk die door het projectiel werd veroorzaakt en het licht dat werd uitgestuurd", aldus hoofdonderzoeker Mike A'Hearn van de universiteit van Maryland. "Dit betekent dat het oppervlak van de komeet extreem fijn was, meer zoals talkpoeder dan zand". Wetenschappers blijven zich ploegen door de gigabytes aan informatie (waaronder 4.500 foto's) die door de moeder- en de dochtersonde op 133 miljoen km van ons zijn genomen.

Bron: Kanaal Nieuws België, 9/7/2005

18.000 doden door fijn stof
Elk jaar sterven 18.000 Nederlanders tien jaar te vroeg door fijn stof in de lucht. Het is een reëel cijfer waarop de politiek moet reageren, vinden deskundigen, al zijn er onzekere factoren.

Tijdens de presentatie van de Milieubalans, een maand geleden, meldden deskundigen dat jaarlijks 18.000 Nederlanders ongeveer tien jaar te vroeg overlijden als gevolg van fijn stof. Dat is 13% van alle 142.000 sterfgevallen. Anders gezegd: één op de acht Nederlanders sterft te vroeg door vuile lucht.

Het bericht veroorzaakte veel publiciteit, waarin naast afgrijzen ook ongeloof doorklonk. Zoveel sterfte, alleen door fijn stof? En dat terwijl de Europese lucht de afgelopen decennia alleen maar schoner is geworden! In 1952, ja, toen vielen tijdens de beruchte Londense wintersmog in enkele dagen duizenden doden extra, puur door de giftige mist die als een sluier boven de stad hing. Maar zulke drama's zijn allang verleden tijd.

Toch klopt ons getal, schrijven de onderzoekers van het RIVM en het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) in een rapport dat ze komende week publiceren. Het document bevat de wetenschappelijke rekensom achter het cijfer. Conclusie: die 18.000 doden vormen op dit moment de best mogelijke schatting van de sterfte door chronische blootstelling aan fijn stof. Maar, benadrukken de onderzoekers, de onzekerheden zijn fors en de onderliggende aannames talrijk.

Dat laatste komt vooral door het gebrek aan langlopend milieukundig gezondheidsonderzoek. De deskundigen hebben hun schatting daardoor moeten baseren op slechts twee Amerikaanse studies: de enige die aan hun strenge criteria voldeden. De studies laten zien dat mensen in gebieden met veel luchtvervuiling een relatief korte levensverwachting en slechte gezondheid hebben. Neemt de hoeveelheid fijn stof toe met 10 microgram per kubieke meter lucht, dan stijgt de sterfte met zo'n 4 procent.

"Onze eerste aanname is dat de Amerikaanse bevindingen kloppen", zegt dr.ir. Erik Lebret, hoofd van het centrum voor milieu en gezondheid van het RIVM. "De tweede aanname is dat je dit onderzoek mag vertalen naar de Nederlandse situatie."

Dat laatste is bepaald niet vanzelfsprekend, want het karakter van fijn stof verschilt per regio. Fijn stof is een verzamelterm voor alle deeltjes kleiner dan 10 micrometer. Aard en herkomst maken veel uit: deeltjes uit verbrandingsprocessen -meestal kleiner dan 2,5 micrometer- zijn schadelijker dan de grotere deeltjes die bij mechanische processen zoals slijtage vrijkomen.

Bovendien hechten zich allerlei chemische verbindingen aan de fijn-stofdeeltjes in de lucht. Hierdoor kan de chemische samenstelling sterk veranderen. In een gebied met veel vieze gassen is fijn stof dus navenant bedreigender voor de gezondheid dan elders.

Omdat de onderzoekers over niets beters beschikten, hebben ze dus de Amerikaanse gegevens vertaald, ervan uitgaande dat in Nederland ongeveer 35 microgram fijn stof per kubieke meter in de lucht hangt. Via vele omrekenfactoren komen ze vervolgens tot een schatting van 180.000 DALY's. DALY's -Disability Adjusted Life Years- staan voor het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat doordat mensen ziek worden of sterven. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat met name hart- en longpatiënten gemiddeld tien jaar eerder doodgaan. Dat betekent voor Nederland 18.000 doden per jaar.

"In eerste instantie schrik je van zo'n getal", zegt dr. Leendert van Bree, programmaleider gezondheid effecten en -risico's bij het MNP. "Maar het is de simpele uitkomst van een rekensom. Het risico komt redelijk dicht in de buurt bij dat van andere factoren die de gezondheid bedreigen, zoals een slechte voeding of leefstijl.' Roken is erger; dat veroorzaakt in Nederland waarschijnlijk twee keer zoveel slachtoffers.

De onderzoekers beamen dat je hun schatting eerder moet opvatten als ruwe indicatie dan als exact getal. Maar de beschuldiging dat ze een ongefundeerd paniekverhaal de wereld insturen, werpen ze verre van zich. Hun schatting is juist voorzichtig, stellen ze. "In werkelijkheid zou het probleem van fijn stof nog groter kunnen zijn dan wij aangeven", licht Van Bree toe. "Want wij kijken alleen naar de sterfte, terwijl daar meestal een lange periode van ziekte aan voorafgaat (zie kader). We hebben die extra ziektelast niet meegeteld, omdat daar nog onvoldoende over bekend is."

Goed, 18000 doden dus. Hoeveel daarvan kunnen we met een strenger milieubeleid voorkomen? De onderzoekers hebben twee scenario's doorgerekend. Als we de huidige concentratie fijn stof van 35 microgram per kuub terugbrengen naar 20, zouden we grofweg 7500 doden besparen. Gaan we terug naar 10, dan raken we nog eens ongeveer 5000 doden kwijt.

Lager kan haast niet, denken Lebret en Van Bree. Want 10 microgram per kuub is gelijk aan de hoeveelheid fijn stof uit de natuur. Dit stof, onder meer afkomstig uit zeezout en uit de Sahara, krijgen we nooit weg. Hier horen grofweg 5000 doden bij, en daar zitten we dus voor eeuwig mee opgescheept. Alhoewel... De onderzoekers vermoeden dat het natuurlijke stof minder schadelijk is dan het fijn stof afkomstig van verkeer en industrie. In dat geval zouden we met het terugdringen van het industriële stof meer winst behalen dan de rekenmodellen nu aangeven.

Zulke onduidelijkheden rechtvaardigen de vraag of de huidige richtlijnen voor fijn stof niet voorbarig en zelfs onnodig schadelijk zijn voor de economie. In de wereld van het transport en de wegenbouw wordt niet voor niets geklaagd over de strenge milieuregels, die bijna elke infrastructurele verbetering in ons land zouden blokkeren. "Milieunormen zijn een politieke afweging", reageert Lebret. ",Daar gaan wij niet over. Het enige wat wij steeds roepen is dat we op dit moment geen veilige grens voor fijn stof kunnen aangeven. Dat betekent dat er ook onder de norm van fijn stof effecten optreden. Dus hoe meer je het terugdringt, hoe beter. Het is vervolgens aan de politiek om onze behoefte aan mobiliteit en economische groei af te wegen tegen onze behoefte aan gezondheid."

Toch hebben de wetenschappers wel degelijk kritiek op de huidige normen, omdat deze alleen betrekking hebben op de totale massa van het fijn stof. Naar het aantal deeltjes wordt niet gekeken. Ook niet naar de individuele grootte ervan, en al evenmin naar de gassen die eromheen hangen, terwijl de schadelijkheid vermoedelijk juist in die laatste twee aspecten schuilt.

Lebret en Van Bree zouden daarom, naast de bestaande norm voor deeltjes kleiner dan 10 micrometer, graag een extra norm geïntroduceerd zien voor deeltjes van minder dan 2,5 micrometer. Ook het bestuur van de Europese Unie lijkt daarvoor te voelen.

Daarnaast pleiten de deskundigen voor snelle invoering van het dieselfilter, omdat dieselauto's grotendeels verantwoordelijk zijn voor de fractie van het allerfijnste en dus schadelijkste stof.

Ook een verlaging van de maximumsnelheid zou effectief zijn. En verder zou er meer aandacht moeten komen voor de zogeheten hotspots: zwaarbelaste gebieden, zoals woonwijken langs snelwegen, waar de milieunormen geregeld worden overschreden. Met een betere verkeerscirculatie zouden zulke gebieden al enorm geholpen zijn. ,,Op de totale volksgezondheid maakt dat niet veel uit", relativeert Van Bree. "Maar je verdeelt de last op een rechtvaardigere manier over de bevolking."

Beleidsmakers kunnen volgens Van Bree goed uit de voeten met dit soort adviezen, ook al zitten er nog vele gaten in de kennis. "We weten op dit moment onvoldoende om het probleem zeer gericht, liefst per bron, aan te pakken. Maar daar mag je niet uit concluderen dat we beter tien of vijftien jaar kunnen wachten. Integendeel. Met die 18.000 doden heb je iets in handen waarvan je direct kunt zeggen: dit moeten we niet accepteren."

Bron: fysioweb, 14/6/2005

Tekort aan roetfilters

Op het moment heeft Europa te kampen met een chronisch tekort aan roetfilters. Roetfilters worden in dieselauto's ingebouwd om fijn stof te filteren. Doordat met name de Duitse autofabrikanten het dieselroet probleem lange tijd voor zich uit hebben geschoven en de normen voor fijn stof steeds trenger zijn geworden is het aantal geleverde roetfilters ontoereikend. Gevolg is dat in veel landen in Europa roet nog steeds ongefilterd in de lucht terechtkomt.

Bron: NRC Handelsblad 3/6/2005

Roep om aanpak luchtverontreiniging steeds luider

De aanleg van wegen en bedrijventerreinen blijft onzeker, want de maatregelen om de EU norm voor luchtverontreinigingen te halen blijven uit. De huidge plannen van het kabinet omvatten onder andere tolheffingen rond grote steden en 100 km verplichtingen op autosnelwegen. Volgens het RIVM en de ANWB heeft het veel meer zin om een hogere dieselaccijns te gaan heffen.
De SGP stelt een herinvoering van de autoloze zondag voor. Dit maakt echter op weekdagen weinig verschil in de uitstoot van onder andere fijn stof. Groen Links en de PvdA manen staatssecretaris Van Geel van Milieu tot meer actie. Tot nu toe heeft deze alleen geld binnengehaald voor de stimulering van roetfilters op nieuwe dieselauto's. Het duurt echter nog 10-15 jaar voordat de huidige generatie dieselauto's naar de sloop gaat. Hoewel de staatssecretaris ook andere plannen heeft om de verontreiniging terug te dringen is hiervoor geen geld. Dit zou volgens het RIVM reden te meer zijn om de dieselaccijns te verhogen. Men gaat er vanuit dat dieselgebruikers uiteindelijk sneller overstappen op benzineauto's of goedkoper lpg.
Vorig jaar nog gaven CDA en VVD tegengas tegen de invoering van een nieuwe dieselaccijns. Nu geven zij echter aan dat in deze situatie dergelijke maatregelen wellicht nodig zijn. Niet alleen de menselijke gezondheid leidt onder het teveel aan fijn stof, ook worden bouwprojecten langere tijd vertraagd.

Bron: De Volkskrant 26/4/2005

Lees nu ook onze fijn stof informatiepagina