Geur informatie

Geur

Geur is het ondergeschoven kindje van de zintuigen en dit is vaak onterecht. Geur wordt door de mens meer gebruikt dan we denken. Bij smaak is het voor 90 % de geur die de smaak bepaalt. De tong kan alleen zout, zuur, bitter en zoet proeven. Ook onbewust spelen geuren, zoals feromonen, in ons leven een rol. Bij aantrekkingskracht tussen de seksen speelt geur een belangrijke rol. Dit gebeurt echter onbewust, deze geur wordt namelijk niet geroken.

Geuren kunnen bij de mens meer dan beelden of geluid herinneringen aan vroeger naar boven halen. Dit komt doordat ons reukorgaan in direct contact staat met ons limbidisch systeem waar ons geheugen en onze emoties zich bevinden. Geuren worden daarom ook vaak in verband gebracht met stemming. Ga voor je zelf maar eens na: als je de hele dag in de stank staat, wordt je daar niet echt vrolijk van; als je daarentegen in een bos komt dan voel je je vaak rustig en kalm. Op de pakjes van wierook staat dan ook vaak: actieve geur of geur voor ontspanning. Dieren maken in tegenstelling tot ons veel meer gebruik van geuren. Zij kunnen dit gebruiken om bijvoorbeeld hun territorium af te bakenen of om de andere sekse te lokken door een sein te geven dat ze klaar zijn om te paren. Dieren, die vaak meer gebruik maken van geuren, reageren hier dan ook veel heftiger op. Als een mannetje een loops teefje ruikt wordt hij helemal gek en andersom net zo. In de geurenindustrie probeert men wel de ultieme lokgeur uit te vinden, maar deze is nog niet gevonden. Het visuele en geluidsaspect gaan nog steeds voor bij de keuze van onze partner. In tegenstelling tot wat mensen vaak denken werken urine en zweet geuren, mits deze nauwelijks tot niet voor ons te detecteren zijn, bijzonder positief op de aantrekkingskracht tot een ander. In deze afscheidingen van de mens zitten feromonen welke sexueel een positieve uitwerking hebben of juist niet. In verscheidene parfums worden dan ook dat soort geuren toegevoegd. Het MHC (Major Histocompatibility Complex) heeft een duidelijke werking op de geur die een vrouw prettig vindt aan mannen. Mannen met een andere MHC dan de vrouw ruiken vaak het aantrekkelijkst. Dit heeft waarschijnlijk met voortplanting te maken, waardoor de kinderen een zo divers mogelijk immuunsystem krijgen (onderzocht door Claus Wedekind).

Geur kan ook erg hinderlijk zijn, zo ruikt het putje van een verstopte douche niet erg prettig en werkt niet bevordelijk op de zintuigen. Denk bijvoorbeeld ook aan boerderijen met veel varkens of ander vee. Deze lucht kan eventueel gewassen worden door middel van een adsorbant die de bestanddelen, verantwoordelijk voor de stankoverlast, er uit haalt.

Het detecteren en beschrijven van een geur is erg lastig. Omschrijf bijvoorbeeld maar eens hoe uw shampoo ruikt of uw ouderlijk huis. Veel mensen zullen de eerste vraag nog wel weten: perzik zoet maar bij het ouderlijk huis wordt het een stuk lastiger. En vaak terwijl u aan de geur denkt schieten de beelden al door u hoofd. Het gevoel dat u daarvan krijgt is makkelijker te omschrijven dan de geur.

Wat is Geur

Een moeilijke vraag; wat is geur nu precies, de ene stof ruikt sterker dan de ander, bij sommige stoffen hoeven er maar een paar moleculen in de kamer te zijn en men ruikt deze al, terwijl bij een andere stof men niks zou merken. Willen wij een stof kunnen ruiken dan moet deze in ieder geval vluchtig zijn en oplosbaar in water en vet. De gevoeligheid van een geurstof kan per stof verschillen. Zo neemt men de stof chlooranisool al waar wanneer er twee van deze moleculen zijn vermengd met honderd biljoen moleculen lucht.

De gevoeligheid van een stof wordt wel uitgedrukt in drempelwaarde. De drempelwaarde is dan die concentratie van een geurstof waarbij de geur door de helft van de mensen wordt waargenomen. Enkele voorbeelden;
Chloroform; 130 moleculen van op een miljoen lucht moleculen
Chloorfenol; 3 moleculen per honderdmiljard lucht moleculen
Mercaptanen (geurindicator van aardgas); 1 molecuul per miljard lucht moleculen

Mensen kunnen kunnen tot een factor honderduizend verschillen in hun gevoeligheid tot een bepaalde stof.

Vaak waarschuwt de geur van iets of het een positief of negatief effect heeft op ons. Bijvoorbeeld bedorven voedsel of gevaarlijke stoffen zoals H­­₂S wat naar rotte eieren ruikt.

In commercieel verband wordt er nog weinig met geuren gedaan, wel zie je steeds meer broodovens in supermarkten. Het vers gebakken brood heeft een positieve uitwerking op het koopgedrag van mensen, je krijgt bij wijze van spreke meteen trek. In sommige japanse kantoor gebouwen blaast de airconditioning ‘s morgens een stimulerend geurtje het gebouw binnen om de mensen actief aan het werk te krijgen. Ook is het de bedoeling om in de toekomst bij films geuren te verspreiden. Speelt de film zich in een bos af dan ruikt men via een speciaal apparaat ook werkelijk bomen. Deze ontwikkeling zit echter nog in een primitieve fase.

Geurhinder

Geurhinder wordt gedefinieerd als het cumulatieve resultaat van een herhaalde verstoring door geur die zich laat kenmerken door een gewijzigd gedrag. Dit gewijzigde gedrag kan zich actief manifesteren (klagen, ramen sluiten, minder in de tuin zitten) of passief (signalen bij enquêtering via afwijkende antwoorden). Kernwoorden als ‘cumulatief’ en ‘herhaald’ impliceren dat met geurhinder niet momentaan optredende hinder wordt bedoeld, maar wel de hinder die het gevolg is van een herhaalde blootstelling aan geurstoffen. Daarbij zijn de piekconcentraties meestal bepalend voor de mate waarin mensen hinder ervaren

Geurhinder kan tot zowel lichamelijke als geestelijke aantasting van het welzijn leiden (gezondheidseffecten en negatieve beleving). Er is tot op heden geen directe relatie aangetoond tussen de geur van verbindingen en toxiciteit in de zin van ziekteverwekkende effecten. Wel werden niet-toxische fysiologische reacties waargenomen door inwerking op het centraal of autonoom zenuwstelsel. Verder blijkt uit enquêtes en vaststellingen ter plaatse dat perioden van geurhinder gepaard kunnen gaan met hoofdpijn, braakneigingen, verstoring van de slaap, verlies aan eetlust en stress. Het is nog niet bekend of het gedrag van fauna en flora invloed ondergaat van geurstoffen die vrijkomen door menselijke activiteiten. Mogelijke economische effecten zijn: een daling van de productiviteit van werknemers (bijvoorbeeld door een afname van het concentratievermogen), verlies aan klanten in commerciële centra en een daling van de waarde van onroerend goed in gebieden met geurhinder.

Geur definities

Geurconcentratie: het aantal geureenheden of snuffeleenheden per volume-eenheid. De getalwaarde van de geurconcentratie uitgedrukt in geureenheden (ou E /m 3 ) is het aantal keer dat de geurhoudende lucht met geurvrije lucht verdund moet worden om de geurdrempel te bereiken. Het aantal snuffeleenheden is de uit snuffelmetingen afgeleide hoeveelheid geur, verdeeld over 1 m 3 (se/m 3 ). Eén snuffeleenheid komt per definitie overeen met de geurconcentratie in het veld waar de geur van een bron door de snuffelaar(s) nog net kan worden waargenomen.

Geurdrempel: concentratie van een gasvormige verbinding, uitgedrukt in µg/m 3 , die door de helft van een panel waarnemers wordt onderscheiden van geurvrije lucht. De geurdrempel heeft per definitie een geurconcentratie van 1 geureenheid/m 3 .

Geurnorm: grens-, richt- of streefwaarde voor geur uitgedrukt als geurconcentratie in combinatie met een onderschrijdingsfrequentie (percentielwaarde). Een percentielwaarde is het percentage van de tijd dat een bepaalde uitgemiddelde concentratie (voor geur wordt meestal 10-minuutsgemiddelden gebruikt) niet wordt overschreden. Veel gebruikt is het 98-percentiel.

Ernstige hinder: een graad van hinder die het maximaal toelaatbare risiconiveau voor de gezondheid van de mens overschrijdt. Hierbij spelen zowel gezondheidseffecten als belevingseffecten een rol. In de praktijk wordt de mate van hinder bepaald aan de hand van enquêtes, waarin de respondenten zelf aangeven in welke mate ze gehinderd zijn.

Nuleffect-niveau (van geurhinder): hinderpercentage van omwonenden met een gelijk blootstellingsniveau, uitgedrukt als geurconcentratie in combinatie met een percentielwaarde, waarbij nog net geen effect van de bron wordt waargenomen. Dit hinderpercentage komt overeen met het achtergrond-hinderniveau (hinderniveau van een controlegroep buiten de invloedsfeer van de geurbron).

Bronnen:

Henk Hellema Geur en gedrag

Lees hier meer over dieren en geur

Lekker eten stinkt niet?!

Wat te doen tegen geur?