Organotinverbindingen en metingen hiervan

Orgenotinverbinding-en vinden we in Nederland in de volgende toepassingen:

• Houtverduurzamingsmiddelen
• Aangroeiwerend middel voor schepen
• Conserveringsmiddelen voor verf
• Insektenbestrijdingsmiddelen
• Schimmelbestrijdingsmiddelen

De belangrijkste uitstoot van organotinverbindingen vindt plaats tijdens het gebruik. De stoffen komen direct in het milieu terecht als ze worden gebruikt als bestrijdingsmiddel, in de aardappelteelt en in aangroeiwerende verf. Andere organotinverbindingen kunnen lekken uit PVC producten zoals waterleidingen, regenpijpen e.d. Tevens wordt een vorm van organotin, TBT, speciaal gebruikt voor het stabiliseren van PVC gebruikt voor voedingsverpakkingen, de risico's van deze stof zijn nog niet helemaal duidelijk volgens het greenpeace²⁾

Onder organotinverbindingen vallen de volgende stoffen:

• monofenyltin, difenyltin, trifenyltin
• monobutyltin, dibutyltin, tributyltin
• cyhexatin (tricyclohexyloxide)
• fenbutatinoxide
• tricyclotin
• dimethyltin, dibutyltin en dioctyltin
• fentin (gebruikt in de aardappelteelt)

Milieueffecten

Bij de mens kunnen organotinverbindingen binnenkomen via de huid, door inademing of door inname met voedsel. Langdurige of frequente blootstelling aan kleine hoeveelheden kan na verloop van tijd leiden tot gezondheidsschade. Effecten die kunnen optreden zijn:

• het minder goed functioneren van het imuunsysteem
• chromosoomafwijkingen
• een tekort aan rode bloedlichaampjes
• slaapstoornissen
• minder goed funtioneren van de hersenen

Bij waterorganismen is de schade erger dan bij de mens. Voor schimmels en algen zijn deze tinverbindingen zeer giftig, bij veel schelpdieren wordt bij het leven in water met meer dan 0,06 microgram per liter komen groeistoornissen voor. Andere zeedieren zoals de wulk zijn inmiddels uitgestorven wegens het toxische orgatin.
Voor organotin als component van de aangroeiwerende verf zijn er alternatieven die het milieu zeker 1000 maal minder belasten²⁾. Koperhoudende verf is voor het milieu beter dan de giftig organotinverven.
In de waddenzee worden tegenwoordig ook hoge concentraties van organotinverbindingen gevonden, dit komt niet direct van de schepen af maar is daar terecht gekomen door de slibafgravingen in het Rotterdamse havengebied. Het vervuilde slib is gestort op verschillende plaatsen: Bocht van Watum, Groote Gat en Marsdiep. Op beide plaatsen is meer dan een miljoen kubike meter gestort³⁾.

De concentraties van butyl-tin verbindingen in mossels worden al sinds 1988 gemeten en volgens Bjorn Lomborg neemt deze elk jaar af. Bij meting van 1995 was de concentratie minder dan 20% in vergelijking met 1988⁵⁾. Zie grafiek hiernaast.

Metingen

Tegenwoordig zal er bij sliblozingen of slibafgravingen gevraagd worden om een analyse naar de samenstelling (om te bepalen of het vervuild is). Het monster wordt onderzocht op aanwezigheid van deze organische metaal verbinding. Het onderzoek naar deze organische tin verbinding is tamelijk gecompliceerd, Lenntech heeft de mogelijkheid om dit onderzoek / analyse voor u uit te voeren.

Toekomst

Aan de vermindering van de hoeveelheid van organotinverbindingen wordt hard gewerkt. Er zijn nieuwe regels die het bijvoorbeeld het gebruik van organotin houdende verven voor boten kleiner dan 25 meter verbieden. Ook wordt de tuinbouw aangemoedigd gebruik te maken van biologische bestrijding van de spint en de luis en voor onkruidverdelging zijn al zeer goede alternatieven bestrijdingsmiddellen⁴⁾. En in 2020 mag de stof niet meer geloosd worden, er zullen dan dus andere stoffen worden gebruikt met de zelfde of een betere werking.

bron: Hoe gevaarlijk zijn milieugevaarlijke stoffen? J.W. Copius Peereboom, L. Reijnders
2) www.greenpeace.nl/ams/toxicsfactsheetorganotin.shtml
3) www.waddenzee.nl/dutch/tbtfeiten/factsheetTBT.htm
4) http://yarchive.net/env/tributyltin.html
5) The skeptical environmentalist, measuring the real state of the world, B. Lomborg www.lomborg.com

Organotin als
aangroeiwerend middel
voor schepen

Fentin als
schimmelbestrijder in de aardappelteelt

Spint