IJzer - Fe

Ijzer

Archeologisch bewijs toont aan dat mensen ijzer al minstens 5000 jaar gebruiken. IJzer is het goedkoopste metaal en een van de meest voorkomende metalen, omdat bijna 5,6% van de aardkorst en bijna de gehele aardkern bestaat uit ijzer. IJzer wordt met name gewonnen uit de mineralen hematiet (Fe₂O₃) en magnetiet (Fe₃O₄). De mineralen taconiet, limoniet (FeO(OH)·nH₂O) en sideriet (FeCO₃) zijn andere belangrijke ijzer bronnen.

Grote hoeveelheden ijzer worden gebruikt om staal te produceren, een legering van ijzer en koolstof. Staal bestaat meestal voor 0,3% tot 1,5% uit koolstof; dit is afhankelijk van de gewenste eigenschappen. De toevoeging van andere elementen kan zorgen dat staal andere nuttige eigenschappen krijgt. Kleine hoeveelheden chroom kunnen de duurzaamheid verhogen en roestvorming voorkomen (roestvrij staal); nikkel verhoogt de duurzaamheid en de zuur- en hittebestendigheid; magnesium verhoogd de hardheid en de verweringsbestendigheid; molybdeen verhoogd de hardheid en hittebestendigheid; wolfraam verhoogd de hardheid bij hoge temperaturen; en vanadium verhoogd de hardheid en buigzaamheid. Staal wordt toegepast in paperclips, wolkenkrabbers en nog meer van dat soort zaken.

IJzer is een zeer nuttig element, omdat het behalve bij de opbouw van de aarde ook een rol speelt in het in leven houden van planten en dieren. IJzer speelt een rol in de fotosynthese van planten en het is een essentieel onderdeel van hemoglobine, de rode bloedkleurstof die zuurstof door het lichaam vervoert. IJzer sulfaat (FeSO₄) wordt gebruikt om bloedarmoede te behandelen.

Gezondheidseffecten van Ijzer

IJzer is een onderdeel van vlees, aardappelen en groenten. Het menselijk lichaam neemt ijzer sneller op vanuit dierlijke producten dan vanuit plataardige producten.

IJzer kan verschillende ziekten veroorzaken wanneer het in weefsel terechtkomt en daar aanwezig blijft. Chronische inademing van hoge concentraties ijzer oxide dampen of aerosolen kan resulteren in de ontwikkeling van een venijnige vorm van longontsteking, welke bij röntgenfoto's kan worden waargenomen. Men denkt deze ontsteking niet de opbouw van de longen veranderd. Inademing van hoge concentraties ijzer kunnen het risico op longkanker verhogen bij beroepsblootstelling aan long carcinogenen. LD₅₀ (oraal, rat) = 30 mg/kg. (LD₅₀ = dosis waarbij 50% van de proefdieren in een laboratorium overlijden door alle vormen van blootstelling, behalve inademing.)

Milieueffecten van Ijzer

IJzer (III)-O-arseniet, pentahydraat kan een risico opleveren voor het milieu; men moet daarbij specifiek letten op planten, lucht en water. Wij kunnen adviseren om de chemische stof niet in het milieu te lozen, omdat deze zeer persistent is.

IJzer en water