Lanthaan - La

Lanthaan

Lanthaan is ontdekt door de Zweedse scheikundige Carl Gustaf Mosander, in 1839. Mosander zocht naar onzuiverheden waarvan hij dacht dat ze aanwezig waren in cerium monsters. Hij behandelde cerium nitraat (Ce(NO₃)₃) met aangelengd salpeterzuur (HNO₃) en vond een nieuwe verbinding die hij lanthana (La₂O₃) noemde. Ongeveer 0,0018% van de aardkorst bestaat uit lanthaan. Momenteel wordt lanthaan vooral gewonnen tijdens ionwisselingsprocessen van mozaniet zand ((Ce, La, Th, Nd, Y)PO₄), een materiaal dat rijk is aan zeldzame aardse elementen en dat ongeveer 25% lanthaan bevat.

Lanthaan is een van de zeldzame aardse elementen die worden gebruikt om koolstof lampen te maken die worden gebruikt in de filmindustrie als studioverlichting en projectorverlichting. Een metaal dat wordt gebruikt om verlichting te maken bestaat voor 25% uit lanthaan. Lanthana kan worden gevonden in het glas in cameralenzen en in andere special soorten glas.

Lanthaan is zilver/ wit, handelbaar, buigzaam en zacht genoeg om met een mes te worden doorgesneden. Van de zeldzame aardse metalen is het een van de meest reactieve. Het oxideert zeer snel als het in contact komt met lucht. Koud water doet lanthaan langzaam verweren en heet water doet het sneller verweren. Het metaal reageert direct met elementair koolstof, stikstof, boor, seleen, silicium, fosfor en zwavel, en met halogenen.

Gezondheidseffecten van Lanthaan

Lanthaan behoort tot de zeldzame chemicaliën en kan gevonden worden in huishoudelijke apparatuur, zoals kleurentelevisies, fluorescerende lampen, spaarlampen en glas. Alle zeldzame chemicaliën hebben vergelijkbare eigenschappen. Lanthaan wordt zelden in de natuur gevonden, omdat het in zeer kleine hoeveelheden voorkomt. Lanthaan wordt doorgaans slechts in twee soorten ertsen gevonden. Het gebruik van lanthaan neemt nog steeds toe, omdat het zeer geschikt is om katalysatoren te produceren en glas te polijsten.
Lanthaanis vooral gevaarlijk in de werkomgeving, omdat de dampen en gassen met de lucht ingeademd kunnen worden. Dit kan longembolie als gevolg hebben. Wanneer lanthaan in het menselijk lichaam accumuleert, kan het een gevaar voor de lever zijn.

Milieueffecten van Lanthaan

Lanthaan wordt op veel verschillende plaatsen in het milieu gedumpt. Dit wordt vooral gedaan door de petroleumindustrie. Het kan ook in het milieu terecht komen wanneer huishoudelijke apparatuur wordt weggegooid. Lanthaan accumuleert geleidelijk in bodems en waterbodems en dit leidt uiteindelijk tot een toegenomen concentratie in mensen, dieren en bodemdeeltjes.
Bij waterdieren veroorzaakt lanthaan schade aan de celmembranen, en dit heeft verschillende negatieve effecten op de reproductie en het functioneren van het zenuwstelsel.