Schadelijke stoffen - aromatische koolwaterstoffen

Benzeen

Aromatische en cyclische koolwaterstoffen worden ook wel aangeduidt met de term BTEX, welke staat voor benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xyleen. Deze worden gebruikt in oplosmiddelen en zijn meestal vrij vluchtige stoffen die vetten en vetachtige stoffen goed doen oplossen. Ze worden (of werden) op grote schaal toegepast. Deze stoffen worden door de longen opgenomen en worden via het bloed verspreid over de organen. De stoffen kunnen ook worden ingeslikt, of via de huid worden opgenomen.

Benzeen
In Nederland mag benzeen niet meer worden gebruikt voor industriële doeleinden. Het is namelijk een carcinogene stof, want uit benzeen kan het schadelijke benzeenepoxide ontstaan. Benzeen hoopt zich voornamelijk op in vet, been, merg en hersenen en heeft een effect op bloedvormende organen, het zenuwstelsel. Tevens ontvet het de huid en er is kans op ontwikkeling van leukemie. In de beenmergcellen en lymfocyten kunnen chromosoomveranderingen optreden, in ernstige gevallen kan er na blootstelling aan hoge concentraties benzeen bewusteloosheid optreden en kan iemand zelfs overlijden.

Benzeen te Brussel

Vorig jaar hebben 125 mensen uit Brussel meegedaan aan een project waarbij benzeen-concentraties werden gemeten, het zogeheten PEOPLE-project (Population Exposure to Air Pollutants in Europe). Zowel binnen als buiten werden benzeen niveaus geregistreerd waar door een sensor die de proefpersonen 12 uur lang met zich meedroegen.
Benzeen is een kankerverwekkende stof, die vooral wordt gevonden in uitlaatgassen van auto's en in sigarettenrook. Het advies na het project is dan ook om niet te roken en de auto zoveel mogelijk te laten staan.
De norm voor benzeen staat op 5 microgram per kubieke meter. In Brussel werden de normen alleen in de binnenstad (centrum) overschreden. Sterk verhoogde concentraties werden gemeten in huizen van rokers en in auto's.

Bron: NRC Handelsblad 5-7-03

In de volgende tabel zijn de totale minimale en maximale benzeenconcentraties van de metingen in Brussel aangegeven, met daarnaast de minimale en maximale uitstoot van 25-75% van de personen. Alle getallen zijn in ug/m³.

	Minimale uitstoot totaal	Maximale uitstoot totaal	Minimale uitstoot 25-75%	Maximale uitstoot 25-75%
buiten	3	7	4	5
woning	2	68	5	12
kantoor	3	14	4	6
school	0	27	1	16
winkel	1	29	4	19
café	5	13	7	13
auto	27	43	18	29

Tolueen
Sinds benzeen verboden is, wordt er vooral gebruik gemaakt van tolueen (methylbenzeen). Tolueen is namelijk geen carcinogene stof. Echter, bij lage concentraties tolueen zijn er al gedragstoornissen voorgekomen. Verder kan het oogirritatie tot gevolg hebben, ademhalingsproblemen, aantasting van het centrale zenuwstelsel met als gevolg verlaging van het bewustzijn, verlies van bewustzijn, longontsteking door inslikken, en huidontvetting.

Xyleen
Bij inname van xyleen kunnen de volgende symptomen optreden: oogirritatie, neus- en keelpijn, longontsteking, en verlaging van het bewustzijn. Bij langdurige blootstelling kan de huid worden ontvet, en treedt aantasting van het zenuwstelsel op met als gevolg evenwichtstoornissen en verlaging van de reactiesnelheid. Russische onderzoekers wijzen erop dat dit bij concentraties van 700-900 mg/m³ kan gebeuren.

Chemische informatie

Benzeen (C₆H₆): Kleurloze vloeistof met typerende geur, damp is zwaarder dan lucht en verspreidt zich over de grond, reageert heftig met oxidatiemiddelen, tast rubber en kunststoffen aan, zeer brandgevaarlijk, damp met lucht explosief, is oplosbaar in water, MAC-waarde 30 mg/m³.

Tolueen ((C₆H₅)CH₃): Kleurloze vloeistof met typerende geur, de damp mengt zich goed met lucht, damp met lucht explosief, zeer brandgevaarlijk, reageert heftig met oxidatiemiddelen, tast rubber aan, oplosbaar in water, MAC-waarde 140 mg/m³.

Xyleen (C₆H₄(CH₃)₂): Kleurloze vloeistof met typerende geur, damp mengt zich goed met lucht, reageert heftig met oxidatiemiddelen, is brandgevaarlijk, boven de 21 ^oC damp met lucht explosief, niet oplosbaar in water, MAC-waarde 435 mg/m³.

Klik hier voor informatie over BTEX verwijdering

benzeen

tolueen

xyleen