Lenntech Waterbehandeling en luchtbehandeling Lenntech Waterbehandeling en luchtbehandeling

Water ecologie FAQ Vaak gestelde vragen

De vraagbaak voor vragen op het gebied van water

English Francais Deutsch Espanol

Wat is ecologie?

Ecologie bestudeert de interactie tussen organismen en hun omgeving. Verschillende soorten organismen die in hetzelfde gebied leven en op elkaar en hun omgeving inwerken, vormen een ecosysteem. Er zijn in een ecosysteem verschillende voedselwebs. Een voedselweb is een overzicht van welke soorten in een milieu welke andere soorten eten (planten, dieren of allebei). Een gezond ecosysteem bestaat uit een verscheidenheid aan organismen die verschillende rollen vervullen in verschillende voedselketens. Wanneer er een organisme uit een voedselketen verdwijnt, kan de keten in gevaar komen. Als bijvoorbeeld in een bos de uilen uitsterven, kan dat betekenen dat knaagdieren heel snel in aantal toenemen omdat ze geen natuurlijke vijand meer hebbben, waardoor ze het gebied overspoelen en de voedselbronnen, die ook door andere dieren gebruikt worden, uitputten. Ecologen bestuderen de interactie tussen organismen en hun omgeving in ecologische relaties als een voedselketen. Veldwerk vormt een belangrijk onderdeel van deze studie. Men voert ook laboratorium experimenten uit. Dit gebeurt onder veldcondities. Ecologen zijn doorgaans bezig om de natuurlijke omgeving en gemeenschappen te bestuderen, maar kunnen ook werkzaam zijn in de toegepaste ecologie, waarbij ze ecologische kennis gebruiken voor ecosystemen die door mensen worden beheerd, zoals agro-ecosystemen.

Zijn er verchillende aquatische milieus?

Er zijn twee soorten aquatisch milieu, waarin leven voor kan komen. Er zijn zout water en zoet water zones. De belangrijkste soorten organismen die in aquatische milieus kunnen worden gevonden, worden bepaald door de saliniteit van het water. De saliniteit is de hoeveelheid zout die in water is opgelost. Daarom wordt het aquatische leven opgedeeld in zout en zoet water zones.
Een voorbeeld van een zout water of mariene zone is een koraalrif. Een voorbeeld van een zoet water zone is een meer.

Welke soorten zout water zones zijn er?

De grootste zout water leefgebieden zijn makkelijk te vinden, aangezien het hier om de oceanen gaat. Oceanen beslaan ongeveer 71% van het aardoppervlak en ze zijn zeer belangrijk voor de instandhouding van al het leven op aarde. Oceanen spelen een belangrijke rol in de hydrologische kringloop, omdat regen voor een deel bestaat uit verdampt oceaanwater. Oceanen spelen ook een belangrijke rol in de warmteregulering van de aarde. Daarnaast nemen ze deel aan de kringlopen van ander stoffen. Oceanen vormen het leefmilieu van ongeveer 250000 soorten mariene planten en dieren. Helaas zijn oceanen ook de dumpplaatsen van menselijk afval, aangezien het vervuilde water van inlandse wateren uiteindelijk terecht komt in de oceanen.
Oceanen kunnen opgesplitst worden in de kuststrook en de open zee. Hieronder geven we u een uitleg van de verschillende soorten leefgebieden die gevonden kunnen worden aan de kust en in open zee. Daarnaast krijgt u ook een schematisch overzicht te zien van deze verschillende leefgebieden.

Kustzones

De kustzone is maar 10% van het totale oceanische milieu, maar bevat 90% van alle mariene soorten. Kustzones zijn de meest voedingsrijke zones van de oceaan.
Kustzones kunnen opgesplitst worden in een aantal soorten levenszones. Een van de leefgebieden die gevonden kan worden aan de kust is een estuarium. Estuaria's zijn ingesloten gebieden kustwater waar het zeewater mengt met zoet water dat afkomstig is van inlandse beken en rivieren.
De temperatuur en de saliniteit van estuaria's is altijd afhankelijk van de grootte van de flow van zout water oceanen en zoet water rivieren en beken.
Een ander leefgebied dat in de kustzone gevonden kan worden, is het wetland. Wetlands bestaan uit land dat een groot gedeelte van het jaar of het hele jaar door bedekt is met zout water. Kustwetlands zijn de levensgebieden van veel soorten en ze vormen voor mensen populaire recreatiegebieden. Ze dragen bij aan het in stand houden van de kustwaterkwaliteit, omdat het water gefilterd wordt en verontreinigingen en voedingsstoffen neerslaan. Kustwetlands zijn in het bijzonder belangrijk omdat ze de kust beschermen tegen overstromingen en tegen stormschade en erosie. In de Verenigde Staten zijn er veel kustwetlands. Voorbeelden hiervan zijn baaien en lagoons. Voorbeelden van plant- en diersoorten die vaak voorkomen in kustwetlands zijn grassen en garnalen.
Langs tropische kusten die teveel slib bevatten voor kustwetlands, kan men vaak moerassen vinden. Deze beschermen de kust tegen erosie en zijn het leefmilieu van meer dan 2000 soorten vis, vogels en planten.
In het heldere, warme kustwater van de tropen en subtropen kunnen koraalriffen ontstaan. Koraalriffen zijn de biologisch meest diverse aquatische leefgebieden. In koralriffen leven veel soorten die door middel van complexe ecologische relaties met elkaar in verband staan en op elkaar inwerken. Een voorbeeld van een groot koraalrif is het Great Barrier rif in Australië.

Open oceaan leefgebieden

De open zee bevat voor zover we nu weten maar 10% van alle mariene soorten. De open zee is opgesplitst in drie leefgebieden, dit wordt gedaan op basis van de hoeveelheid zonlicht die er in het water doordringt.
In de bovenste zone wordt door een aantal soorten zuurstof geproduceerd. Hier is het voedingstoffengehalte laag, terwijl het gehalte opgeloste zuurstof hoog is. De oceaan bestaat voor 90% uit deze laag. Slechts 10% van alle vissen leven hier. In deze oceanische zone is de penetratie van zonlicht hoog.
In de middelste zone dringt er nauwelijks zonlicht door en de laatste laag, de diepzee, is bijzonder donker. Deze twee zones worden alleen gevonden op open zee. Hier leven geen soorten die zuurstof produceren, omdat er geen zonlicht doordringt. In de diepzee is het water heel koud en is het gehalte opgeloste zuurstof laag. Het gehalte aan voedingstoffen is hoog, waardoor er vele soorten leven. Onderaan in de diepzee bevindt zich de oceaanbodem, hier leven vele soorten reducenten, die het organische materiaal van dode oceanische organismen afbreken en omzetten in voedingsstoffen.
De open oceaan heeft een hoge productiviteit. De hier boven genoemde zones zijn daarom zeer belangrijk.

Overzicht van de oceanische levenszones:

Welke soorten zoet water gebieden zijn er?

Zoet water leefgebieden bestaan uit wateren die een opgeloste zoutconcentratie van minder dan 1% bevatten. Zoete wateren kunnen verdeeld worden in stilstaande wateren, zoals meren, vijvers en inlandse wetlands en stromende zoete wateren, zoals rivieren en beken. Slechts 1% van het aardoppervlak is bedekt met zoet water. Echter 41% van alle vissoorten leeft in zoet water. Afvloeisel van het land voorziet het water met voedingsstoffen, zoals stikstof en fosfor, omdat zoet water zones voorkomen vlak bij terrestrische ecosystemen.
Hieronder zullen we een uitleg geven van de verschillende leefgebieden die voorkomen in stilstaande en stromende zoete wateren. Ook zullen we een schematisch overzicht geven van deze leefgebieden.

Leefgebieden in stilstaande zoete wateren

Meren en vijvers zijn grote natuurlijke stilstaande wateren. Ze worden voor het grootste gedeelte gevoed door middel van regen en smeltende sneeuw. Ze bestaan uit verschillende levenszones.
De eerste zone wordt de kustzone genoemd. Hier groeien planten die wortels hebben. Het is het meest productieve gedeelte van het meer, omdat het overvloedig zonlicht en voedingsstoffen van het land krijgt. In de kustzone komen drijvende planten, planten die aan de oppervlakte groeien en planten die onder water groeien en fytoplankton voor. Er leven ook grote hoeveelheden reducenten en dieren, zoals kikkers, vissen en insecten.
Voorbij de kustzone bevindt zich de limnische zone. Deze loopt van het oppervlak van het meer tot daar waar het zonlicht nog doordringt. Afhankelijk van de hoeveelheid beschikbare voedingsstoffen, bevat het fyto- en zooplankton en verschillende soorten vissen.
Onder de limnische zone bevindt zich de diepe levenszone. Het water is hier donker omdat hetzonlicht niet tot deze laag doordringt. Hier komen alleen vissen voor die kunnen overleven in koele, donkere omstandigheden.
Op de bodem vinden we tenslotte het laatste leefgebied. Hier wonen vooral reducenten en insectenlarven.

Leefgebieden in stromende zoete wateren

Stromende zoete wateren, zoals rivieren en beken zijn stroomgebieden voor regenwater. Dit water vloeit af van het land en stroomt met de rivieren en beken mee naar zee. De stroming van oppervlaktewater naar de zee vindt plaats in drie verschillende leefgebieden. Deze gebieden hebben hun eigen milieuomstandigheden, waardoor er een grote verscheidenheid is in soorten die in deze gebieden leven.
In het eerste gedeelte stroomt helder, koud water langs watervallen. Terwijl het water naar beneden valt, lossen er grote hoeveelheden zuurstof uit de lucht op in het water. In deze zone komen vooral plantensoorten als algen en mossen en vissen zoals zalmen voor. In deze stromen komen een paar planktonsoorten voor. De vissen hebben doorgaans een plat lichaam.
In de tweee levenszone zijn de stromen breder en dieper en is er minder sprake van obstakels. Het water is warmer en het zuurstofniveau lager. Hier komen meer producenten, zoals fytoplankton voor.
In de derde zone stroomt het water in bredere en diepere rivieren, die door vlakke valleien gaan. Het water heeft hier een hogere temperatuur en een lager zuurstofniveau dan het water in de eerste twee zones. De rivieren en beken stromen langzaam en bevatten producenten zoals algen en cyanobacteriën en waterplanten met wortels. Vanwege land-erosie is het water vaak modderig en gevuld met gesuspendeerde vaste stoffen.
Stromende zoete wateren ontvangen hun voedingstoffen doorgaans van afvloeisel van het land.

Overzicht van de zoet water zones:

Welke soorten komen er voor in de aquatische levenszone en hoe werken ze op elkaar in?

Zowel in zoute wateren als in zoete wateren komt een grote verscheidenheid aan organismen voor, die allemaal via verschillende voedselketens met elkaar in verbinding staan. Een voedselketen is een systeem waarin sommige organismen andere organismen, planten of dieren, eten. In en duurzaam systeem is de voedselketen in balans en is er geen sprake van overpopulatie.
De belangrijkste soorten organismen in aquatische ecosystemen zijn losdrijvende zeer kleine organismen die plankton worden genoemd. Zwemmende organismen worden nekton genoemd. Organismen die op de bodem leven worden benthos genoemd. Dan zijn er ook nog de reducenten en bacteriën.
Plankton is een organisme dat zorgt voor de instandhouding van veel diersoorten, omdat het door zovel diersoorten wordt gegeten. Fytoplankton is de belangrijkste planktonsoort, omdat het bestaat uit producenten. Producenten produceren materiaal, zoals zuurstof, dat er voor zorgt dat andere aquatische organismen in leven blijven. Fytoplankton is ook de meest gegeten soort plankton. De andere planktonsoorten zijn of halfproducenten (nanoplankton) of consumenten (zooplankton).
Nekton zijn grotere, zwemmende consumenten, die plankton of andere consumenten eten. Voorbeelden van nekton zijn vissen en schildpadden.
Voorbeelden van benthos, op de bodem levende organismen, zijn oesters en kreeften.
Reducenten hebben een taak in een aquatisch ecosysteem: de afbraak van organisch materiaal. Ze breken dood planten- en dierenmateriaal af tot voedingstoffen, die weer door producenten gebruikt kunnen worden om levensbehoudende materie op te bouwen.

Onderstaand schema is bedoeld om bovenstaande uitleg te verduidelijken:

(De pijlen staan voor de materiestromen en de gestippelde pijlen geven de consumptie weer)

Onthoud dat reducenten pas materiaal af kunnen gaan breken nadat de consumenten gestorven zijn.

Wat zijn de beperkende factoren voor het aquatisch leven?

Het aquatisch milieu heeft veel voordelen. Water heeft veel eigenschappen en is een uniek soort milieu om in te leven.
De waterdruk biedt fysieke ondersteuning. Temperatuurschommelingen zijn beperkt, wat het risico verkleint dat waterdieren te warm worden of uitdrogen. De vereiste voedingsstoffen zijn direct beschikbaar, omdat ze opgelost zijn in het water. Wanneer giftige stoffen in het water terecht komen, worden ze snel omgezet of verspreid.

Dit zijn allemaal zeer positieve effecten van het leven onder water. Er zijn onder water echter ook een aantal beperkende factoren. Factoren die bepalen welke levensvormen onder water kunnen voorkomen zijn:
- Temperatuur
- Toegang tot zonlicht
- Concentratie opgeloste zuurstof
- Beschikbaarheid van voedingstoffen, zoals stikstof en fosfor

De watertemperatuur neemt af als je dieper in het water komt, omdat hier minder zonlicht door kan dringen. De meeste waterorganismen hebben een beperkte tolerantie voor temperatuurveranderingen. Dit is het enige dat ze nodig hebben, omdat de kans klein is dat de temperatuur onder het wateroppervlak sterk verandert. Wanneer de temperatuur sterk verandert, heeft dit duidelijk effect op de prestatie en het overleven van aquatische organismen.
Zonlicht kan slechts tot een diepte van 30 meter onder het wateroppervlak doordringen. Producenten hebben zonlicht nodig om zuurstof en andere belangrijke stoffen die consumenten nodig hebben te produceren. De productie kan alleen plaatsvinden in het gedeelte waar het zonlicht door kan dringen. Gesuspendeerde materie kan de penetratie van het zonlicht tegenhouden. Hierdoor kan de zone waarin de productie plaatsvindt verkleint worden.
Zuurstof komt het aquatisch ecosysteem via de atmosfeer binnen of wordt geproduceerd door (fyto)plankton. Opgeloste zuurstofconcentraties die afkomstig zijn van atmosferisch zuurstof, worden beinvloed door de watertemperatuur. Wanneer het niveau opgeloste zuurstof onder de 3ppm komt, zullen consumenten zoals vissen en zooplankton sterven.
Daarom zijn het opgeloste zuurstofgehalte en de watertemperatuur voor aquatische leefgebieden de beperkende factoren. Het zuurstofgehalte, neemt net als de temperatuur af, als je dieper komt.
De voorziening van voedingsstoffen is doorgaans voldoende in zoet water ecosystemen. In open oceanen echter is er vaak sprake van een tekort aan voedingstoffen. Ze vormen een belangrijke beperkende factor voor de productiviteit in aquatische zones. Fosfor is de belangrijkste beperkende voedingsstoffenfactor in zoet water gebieden, terwijl stikstof dat is voor zout water gebieden.

Welke impact hebben mensen op aquatische leefgebieden?

De menselijke behoefte om aan de kust te leven heeft bijgedragen aan de degradatie van aquatische leefgebieden. Tegenwoordig leeft tweederde van de wereldpopulatie aan de kust. Mensen hebben wetlands en andere kustgebieden ontwaterd, om land te winnen voor de landbouw of stedelijke ontwikkeling.
De meeste wateren zijn ernstig vervuild. Mensen hebben heel lang afvalwater geloosd voordat men zich realiseerde dat dit zeer slecht is voor de waterkwaliteit. Kustgebieden zijn vooral gevoelig voor toxische vervuiling, omdat er zoveel pesticiden, zware metalen en andere vervuilende stoffen geloosd worden. Deze hopen zich op, zodat er al snel grote concentraties verontreiniging aanwezig zijn. Het afvloeisel van afvalwaterbehandelingsinstallaties en andere waterbehandelingssystemen bedreigt al het aquatische leven en men werkt er heel hard aan om dit probleem op te lossen.
Een menselijke activiteit die een bedreiging vormt voor het aquatisch leven is vissen. Mensen blijven maar doorvissen, zonder te stoppen, waardoor de visstand zich niet kan herstellen. Overbevissing is een wijdverbreid probleem, zowel voor oceanen als inlandse wateren.
Tegenwoordig doet men er veel aan om de koraalriffen te beschermen, omdat mensen verantwoordelijk zijn voor de vernietiging van 10% van alle koraalriffen ter wereld. Koraalriffen zijn de meest ontwikkelde ecosystemen op aarde, met een grote variëteit aan plant- en diersoorten. Maar het beschermen van koraalriffen is complex en duur. Slechts de helft van de landen met koraalriffen hebben ook de middelen om ze te beschermen.
Wetlands en moerassen verdwijnen, omdat mensen ze omzetten in landbouwgrond, of gebruiken voor mijnbouw, bosbouw, olie- en gaswinning en het aanleggen van snelwegen. Er zijn al veel wetlands omgebouwd. Natuurorganisaties zoals het Wereld Natuurfonds proberen wetlands te herstellen. Het herstellen of opniew aanleggen van wetlands is duur en garandeert niet dat ze de oude wetlands die er vroeger waren kunnen vervangen.



Zie voor de gebruikte begrippen onze waterbegrippenlijst, of keer terug naar het overzicht van de water FAQ's.

Over Lenntech

Lenntech BV
Distributieweg 3
2645 EG Delfgauw

tel: +31 152 755 703
fax: +31 152 616 289
e-mail: info@lenntech.com


Copyright © 1998-2017 Lenntech B.V. All rights reserved