Zink (Zn) en water
Zink (Zn) en water: voorkomen, chemie en behandeling
Zink komt van nature voor in gesteenten en water en kan ook via corroderende verzinkte leidingen en hulpstukken in drinkwater terechtkomen. Zink is een essentieel spoorelement, maar de waterchemie bepaalt hoe mobiel het is en of het invloed heeft op de smaak, het waterleven of de prestaties van de waterbehandeling.

Reageert metallisch zink met water?
Metallisch zink reageert normaal gesproken niet met koud vloeibaar water. Een dunne oppervlaktelaag helpt het tegen verdere reactie te beschermen. Bij hoge temperatuur reageert zink met stoom, waarbij zinkoxide en waterstofgas ontstaan:
Zn(s) + H2O(g) → ZnO(s) + H2(g)
Deze reactie van het metaal verschilt van het gedrag van opgelost zink in natuurlijk water, waarin zink aanwezig is als zink(II) en daarmee samenhangende opgeloste of deeltjesgebonden chemische vormen.
Hoe komt zink in water terecht?
Zink komt voor in veel gesteenten en ertsen, vaak in sulfidemineralen zoals sfaleriet (ZnS). Door verwering en uitloging kan zink vrijkomen in oppervlaktewater en grondwater. Ook mijnbouw en metaalverwerking, industriële lozingen en corrosie van verzinkte leidingen en hulpstukken kunnen de concentraties verhogen.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie bedragen de zinkconcentraties in oppervlaktewater en grondwater normaal gesproken niet meer dan respectievelijk ongeveer 0,01 mg/L en 0,05 mg/L. De concentraties in kraanwater kunnen hoger zijn wanneer zink uit leidingmaterialen oplost. Dit zijn gebruikelijke waarnemingen, geen universele grenswaarden; de lokale geologie, waterchemie en infrastructuur spelen allemaal een rol.
Zinkverbindingen en oplosbaarheid in water
Zink komt doorgaans voor in de oxidatietoestand +2. In water kan het aanwezig zijn als gehydrateerde Zn2+-ionen, als opgeloste complexen of gebonden aan zwevende deeltjes en sedimenten. De verdeling over deze vormen hangt af van de pH, alkaliniteit, opgeloste organische stof en andere bestanddelen van het water.
Zinkchloride en zinksulfaat zijn goed oplosbaar. Zinkcarbonaat, zinkoxide en zinksulfide zijn veel minder oplosbaar. Veranderingen in de pH en de carbonaatchemie kunnen daarom beïnvloeden of zink opgelost blijft, zich aan deeltjes hecht of een vaste stof vormt. Bij een zeer hoge pH kunnen ook opgeloste hydroxocomplexen van zink een belangrijke rol gaan spelen.
Milieu- en gezondheidsaspecten
Zink is een essentieel spoorelement voor mensen, planten en dieren. Te hoge concentraties kunnen echter gevolgen hebben voor waterorganismen; de effecten hangen af van de concentratie opgelost zink en de chemie van het ontvangende water. Alleen het totale zinkgehalte meten geeft mogelijk geen goed beeld van de biologische beschikbaarheid ervan.
De WHO heeft geen gezondheidskundige richtwaarde vastgesteld voor zink in drinkwater bij de concentraties die normaal gesproken worden aangetroffen. Bij hogere concentraties kan zink de smaak en het uiterlijk van water beïnvloeden; de WHO merkt op dat concentraties boven ongeveer 3 mg/L voor consumenten onaanvaardbaar kunnen zijn. Een verhoogd zinkgehalte in kraanwater kan wijzen op corrosie van verzinkte leidingen. Daarom moet de bron worden onderzocht in plaats van aan te nemen dat de waterzuiveringsinstallatie de oorzaak is.
Hoe kan het zinkgehalte worden beheerst of zink worden verwijderd?
De juiste aanpak hangt af van de vraag of het zink afkomstig is uit het ruwe water, het behandelingsproces of de distributieleidingen. Wanneer door corrosie zink uit leidingen vrijkomt, kan corrosiebeheersing de afgifte van metaal verminderen; hiermee wordt geen zink verwijderd dat al in het ruwe water aanwezig is.
Voor zink in het ruwe water zijn mogelijke behandelingsopties onder meer pH-aanpassing en precipitatie gevolgd door bezinking of filtratie, coagulatie en filtratie, ionenwisseling of omgekeerde osmose. De prestaties hangen af van de speciatie van zink en de overige waterchemie. De proceskeuze moet daarom worden gebaseerd op een wateranalyse en de vereiste kwaliteit van het behandelde water. Gewone zandfiltratie alleen verwijdert opgeloste zinkionen niet op betrouwbare wijze.
Lees meer over coagulatie en vlokvorming, ionenwisseling en omgekeerde osmose.
Voor meer informatie over zinkzouten, hun oplosbaarheid en behandelingsmogelijkheden, zie Veelvoorkomende zinkzouten in waterige oplossingen: oplosbaarheid en technologieën voor scheiding en concentratie.
Laatst beoordeeld: 3 november 2026 door Lenntech.
Bronnen en aanvullende informatie
- Wereldgezondheidsorganisatie: Zink — chemische factsheet.
- U.S. Environmental Protection Agency: Secundaire drinkwaternormen en corrosiebeheersing.
- U.S. Geological Survey: Zink in natuurlijke wateren.
- Agency for Toxic Substances and Disease Registry: Toxicologisch profiel van zink.
Lees meer over elementen en hun interactie met water.