Fosfor - P
Fosfor (P) is een essentieel element in levende organismen en een belangrijke voedingsstof in meststoffen. In natuurlijk en gezuiverd water wordt het doorgaans gemeten en beheerd in de vorm van fosfaatverbindingen, niet als elementair fosfor.
Chemische eigenschappen · Toepassingen en voorkomen · Gezondheidseffecten · Milieueffecten · Water en behandeling
Chemische eigenschappen van fosfor
| Symbool / atoomnummer | P / 15 |
|---|---|
| Groep / periode / blok | 15 / 3 / p |
| Standaardatoomgewicht | 30.973761998(5) |
| Elektronenconfiguratie | [Ne] 3s2 3p3 |
| Veelvoorkomende oxidatietoestanden | −3, +3 en +5 |
| Dichtheid (wit fosfor) | 1,823 g cm−3 |
| Smeltpunt (wit fosfor) | 44,15 °C |
| Kookpunt (wit fosfor) | 280,5 °C |
| Elektronegativiteit (Pauling) | 2.19 |
| Niet-bindende atoomstraal | 0,180 nm |
| Eerste ionisatie-energie | 1011,8 kJ mol−1 |
| Stabiele isotoop | 31P |
| Ontdekking | Hennig Brand, 1669 |
| CAS-registratienummer | 7723-14-0 |
Het atoomgewicht volgt CIAAW. Intervallen weerspiegelen natuurlijke variatie in de isotopensamenstelling; haakjes geven de onzekerheid in de laatste cijfers aan. Overige eigenschappen volgen RSC, tenzij anders vermeld. Atoomstralen zijn afhankelijk van de gehanteerde definitie.
Eigenschappen, toepassingen en voorkomen
Elementair fosfor kent verschillende vormen, waaronder wit en rood fosfor, met sterk uiteenlopende eigenschappen. Wit fosfor is giftig en kan spontaan ontbranden in de lucht; rood fosfor is minder reactief, maar moet nog steeds op passende wijze worden gehanteerd. Fosfor komt in gewone natuurlijke omgevingen niet in vrije vorm voor, omdat het gemakkelijk verbindingen vormt.
Fosfaatmineralen worden gewonnen voor meststoffen en andere producten. Fosfor maakt ook deel uit van DNA, celmembranen en ATP, een molecuul dat betrokken is bij de energieoverdracht in cellen.
Gezondheidseffecten van fosforverbindingen
De gezondheidseffecten hangen af van de verbinding. Wit fosfor kan ernstige brandwonden en systemische vergiftiging veroorzaken. Fosfaat in voedsel en water is niet dezelfde stof als elementair fosfor. Blootstelling aan afzonderlijke industriële organofosforverbindingen vereist een eigen gevarenbeoordeling.
Fosfor en aquatische milieus
Fosfor is een essentiële voedingsstof, maar een teveel aan fosfor kan bijdragen aan eutrofiëring: toegenomen groei van algen en planten die de lichtinval kan verminderen en, wanneer de biomassa afbreekt, het gehalte aan opgeloste zuurstof kan verlagen. Het effect hangt af van het ontvangende water en andere limiterende voedingsstoffen. Afspoeling van landbouwgrond en afvalwater kunnen fosfor naar rivieren en meren voeren.
Fosfaat bij de behandeling van water en afvalwater
Wateranalyses kunnen orthofosfaat, totaal fosfor of fosfor ‘als P’ rapporteren. Dit zijn verschillende metingen. Controleer de analysemethode en de eenheden voordat u resultaten vergelijkt of een proces kiest.
Fosfor kan uit afvalwater worden verwijderd via versterkte biologische fosforverwijdering of chemisch door ijzer, aluminium of kalk toe te voegen om neerslagen te vormen. Effectieve verwijdering hangt ook af van de scheiding van vaste stoffen; de fosfor komt terecht in slib of een andere reststroom die moet worden beheerd. De dosering van chemicaliën, pH, menging en scheiding moeten worden afgestemd op het betreffende afvalwater en de lozingseisen.
Zie de informatie van Lenntech over opgelost fosfaat en de richtlijnen van EPA voor fosforverwijdering in de onderstaande bronnen.
Lees meer over fosfor in water
Fosforpagina voor het laatst beoordeeld op door Lenntech.
Terug naar het periodiek systeem der elementen.