Promethium - Pm
Promethium (Pm)
Promethium is een radioactief lanthanide zonder stabiele isotopen. Het ontstaat voornamelijk door kernsplijting en komt van nature slechts in sporenhoeveelheden voor doordat de isotopen vervallen. Promethium-147 wordt gebruikt in gespecialiseerd onderzoek en toepassingen met stralingsbronnen.
| Atoomnummer | 61 |
|---|---|
| Massagetal van een representatieve isotoop | [145] — geen standaardatoomgewicht |
| Elektronenconfiguratie | [Xe] 4f5 6s2 |
| Dichtheid | ongeveer 7,26 g/cm3 (geschat) |
| Smeltpunt | ongeveer 1042 °C (geschat) |
| Kookpunt | ongeveer 3000 °C (geschat) |
| Halveringstijd van Pm-145 | ongeveer 17,7 jaar |
| Halveringstijd van Pm-147 | ongeveer 2,62 jaar |

Gebruik en toepassingen
Promethium-147 zendt bètastraling uit en is gebruikt in gespecialiseerde apparaten en onderzoekstoepassingen, waaronder bepaalde diktemeters en lichtgevende bronnen. De radioactieve aard ervan vereist gecontroleerde hantering, geschikte afscherming en insluiting, en naleving van de toepasselijke eisen voor stralingsveiligheid.
Promethium en waterbeheer
Promethium wordt niet gebruikt bij conventionele waterbehandeling. Als radioactief promethium aanwezig is in een processtroom of afvalstroom, vereisen de beoordeling en het beheer ervan radiologische karakterisering en beheersmaatregelen die passen bij de locatie en de toepasselijke regelgeving; gangbare aannames over de behandeling van opgeloste metalen volstaan niet.
Voorkomen en milieucontext
Alle isotopen van promethium zijn radioactief. Doordat de isotopen een korte levensduur hebben, komen van nature slechts sporenhoeveelheden voor, terwijl de meeste hoeveelheden die in de praktijk worden gebruikt via nucleaire processen worden geproduceerd. Het gedrag in het milieu hangt af van de isotoop, de chemische vorm en het omringende water en de aanwezige vaste stoffen.
Gezondheid en veiligheid
Promethium vormt een risico door ioniserende straling. Het risico hangt af van de isotoop, de activiteit, de blootstellingsroute en de insluiting. Werkzaamheden mogen uitsluitend worden uitgevoerd volgens procedures voor stralingsbescherming die door deskundigen zijn vastgesteld.
Terug naar het periodiek systeem der elementen
Bronnen en aanvullende literatuur
Elementpagina laatst gecontroleerd op 24 oktober 2026 door Lenntech.