Neon - Ne
Neon (Ne) is een edelgas dat vooral bekendstaat om het roodoranje licht dat het bij een elektrische ontlading uitzendt. Onder normale omstandigheden is het kleurloos, chemisch niet-reactief en komt het in sporenhoeveelheden in de lucht voor.
Chemische eigenschappen · Toepassingen en voorkomen · Gezondheidseffecten · Milieueffecten · Water en behandeling
Chemische eigenschappen van neon
| Symbool / atoomnummer | Ne / 10 |
|---|---|
| Groep / periode / blok | 18 / 2 / p |
| Standaardatoomgewicht | 20.1797(6) |
| Elektronenconfiguratie | [He] 2s2 2p6 |
| Elementaire vorm | Monoatomair gas |
| Gasdichtheid (20 °C, 1 bar; berekend) | 0,828 g L−1 |
| Smeltpunt | −248,59 °C |
| Kookpunt | −246,046 °C |
| Elektronegativiteit (Pauling) | Niet toegekend |
| Niet-gebonden atoomstraal | 0,154 nm |
| Eerste ionisatie-energie | 2080,7 kJ mol−1 |
| Stabiele isotopen | 20Ne, 21Ne en 22Ne |
| Ontdekking | William Ramsay en Morris Travers, 1898 |
| CAS-registratienummer | 7440-01-9 |
Het atoomgewicht volgt CIAAW. Intervallen weerspiegelen natuurlijke variatie in de isotopensamenstelling; haakjes geven de onzekerheid in de laatste cijfers aan. Andere eigenschappen volgen RSC, tenzij anders vermeld. Atoomstralen hangen af van hun definitie. De gasdichtheid is een schatting op basis van de ideale gaswet bij 20 °C en 1 bar, berekend met ρ = pM/RT en conventionele atoomgewichten; het is geen vloeistofdichtheid.
Eigenschappen, toepassingen en voorkomen
Neon heeft een gevulde buitenste elektronenschil en is onder normale omstandigheden zeer weinig reactief. Het behoort tot dezelfde groep als helium en argon. Door het lage kookpunt is het geschikt voor gespecialiseerde cryogene toepassingen.
Neon komt in de lucht voor in een concentratie van ongeveer 18 volumedelen per miljoen en wordt gewonnen bij industriële luchtscheiding. Ramsay en Travers identificeerden het in 1898 tijdens onderzoek naar gassen uit vloeibare lucht.
Een elektrische ontlading door neon veroorzaakt de kenmerkende roodoranje gloed, die wordt gebruikt in lichtreclame en indicatoren. Borden die vaak ‘neonreclame’ worden genoemd, kunnen andere gassen of fosforen gebruiken om andere kleuren te produceren; niet elk verlicht reclamebord bevat neon.
Gezondheidseffecten en veilig gebruik
Neon wordt niet als chemisch giftig beschouwd zoals reactieve gassen, maar bij het vrijkomen ervan kan het zuurstof verdringen en verstikking veroorzaken, vooral in besloten ruimten. Chemische inertheid maakt een zuurstofarme atmosfeer niet veilig.
Neon onder druk brengt drukrisico's met zich mee. Gekoeld vloeibaar neon is extreem koud en kan ernstige koudebrandwonden veroorzaken; bij opwarming zet de vloeistof bovendien uit tot gas. Voldoende ventilatie, apparatuur die geschikt is voor de betreffende druk en veilige werkwijzen voor cryogene stoffen zijn daarom essentieel.
Neon in het milieu
De geringe chemische reactiviteit van neon onderscheidt het van reactieve luchtverontreinigende stoffen. Bij de beoordeling van het vrijkomen van gas moet niettemin rekening worden gehouden met de hoeveelheid, de druk en de ventilatie, in plaats van te stellen dat het nooit gevolgen kan hebben.
Neon in water en grondwateronderzoek
Kleine hoeveelheden atmosferisch neon lossen op in natuurlijk water. In gespecialiseerd grondwateronderzoek dient het als fysische tracer, niet als voedingsstof of desinfectiemiddel.
Opgelost neon kan bijvoorbeeld helpen de hoeveelheid atmosferisch helium in grondwater te schatten voor tritium–helium-3-datering. Deze correctie helpt helium uit de lucht te onderscheiden van helium dat door radioactief verval is ontstaan. De interpretatie vereist passende monstername en gespecialiseerde analyse; de neonconcentratie op zichzelf is geen algemene maat voor de veiligheid van drinkwater.
Neon is geen gangbare waterbehandelingsstof. Kies wateranalyses en behandelingen op basis van de daadwerkelijke verontreinigingen en het beoogde gebruik, niet alleen op basis van de aanwezigheid van een van nature opgelost edelgas.
Neonpagina voor het laatst gecontroleerd op door Lenntech.
Terug naar het periodiek systeem der elementen.